Iconisch SS Rotterdam vaart na 20 jaar stilstand weer uit voor speciale reizen

Met een diepe brom van haar originele dieselmotoren verliet de SS Rotterdam vorige week voor het eerst in twintig jaar de kade voor een zeereis—een historisch moment voor het laatste overgebleven Nederlandse passagiersschip uit de gouden eeuw van de transatlantische vaart. Het 228 meter lange schip, ooit het troetelkind van de Holland-Amerika Lijn, lag sinds 2000 vastgemeerd in Rotterdam als museum en hotel, maar vaart nu weer uit voor exclusieve cruises. Niet als stoffig relic, maar als volledig gerenoveerd icoon met behouden art-deco-interieurs en moderne luxe.

Voor scheepsliefhebbers, geschiedenisfanaten en wie ooit droomde van oceanreizen in stijl, is de terugkeer van de SS Rotterdam meer dan nostalgische romantiek. Het schip—dat in 1959 werd gedoopt door koningin Juliana en destijds de grootste passagiersboot ter wereld was—vertelt het verhaal van Nederlandse scheepsbouwkunst en avontuur. Nu het weer de open zee kiest, biedt het niet alleen unieke reizen, maar ook een zeldzame kans om de glorie van weleer zelf te ervaren. Van de glanzende teakhouten dekken tot de legendarische Great Gatsby-ballroom: de SS Rotterdam vaart niet alleen uit, ze herleeft.

Een legendarisch schip met koninklijke roots

De SS Rotterdam doet zijn naam eer aan als het grootste passagiersschip dat ooit in Nederland werd gebouwd. Met een lengte van 228 meter en een gewicht van 38.645 ton was het schip bij de tewaterlating in 1958 een technisch wonder. Scheepsbouwers en maritieme historici benadrukken dat de Rotterdam destijds gold als een van de meest geavanceerde schepen ter wereld, met innovaties zoals volledige airconditioning en een geautomatiseerd brandbeveiligingssysteem – zeldzaamheden in die tijd.

Het schip droeg niet alleen de naam, maar ook de stijl van de Koninklijke familie. Prinses Beatrix verrichtte in 1958 de doop, en koningin Juliana was eregast tijdens de eerste vaart. De interieurs, ontworpen door toparchitecten als Sybold van Ravesteyn, ademden koninklijke elegantie met marmeren trappenhuizen, kristallen kroonluchters en houten lambriseringen in tropische hardhoutsoorten. Zelfs de eerste-klas cabines hadden privébalkons, een luxe die toen alleen aan staatshoofden en miljonairs was voorbehouden.

Tussen 1959 en 1971 voer de Rotterdam als vlaggenschip van de Holland-Amerika Lijn (HAL) op de trans-Atlantische route, met New York als vaste bestemming. Volgens scheepvaarthistorici vervoerde het schip in die periode ruim 400.000 passagiers, waaronder talloze beroemdheden, diplomaten en zakenlui. De combinatie van Nederlandse degelijkheid en Amerikaanse glamour maakte elke overtocht tot een gebeurtenis – compleet met gala-diners, live-orkesten en dansavonden in de beroemde Ritz-Carlton Bar.

Na de diensttijd als oceaanstomer kreeg het schip een tweede leven als cruise- en hotelschip, maar de koninklijke uitstraling bleef. Zelfs nu, meer dan zestig jaar na de bouw, zijn de originele teakhouten dekken, de art-decodetails en de koninklijke suites nog altijd indrukwekkend. Bezoekers die aan boord stappen, waan zich direct terug in de gouden jaren van de scheepvaart.

Van stilstaand monument naar varend juweel

Twintig jaar lag het SS Rotterdam als een stille reus aan de kade in Katendrecht, een imposant maar roerloos symbool van een voorbij tijdperk. Het schip dat ooit als trots van de Holland-Amerika Lijn duizenden passagiers over de Atlantische Oceaan voerde, dreigde langzaam te vervallen tot een nostalgisch decorstuk. Tot een ambitieus restauratieproject in 2008 het tij keerde. Met een investering van ruim 250 miljoen euro—een van de grootste scheepsrestauraties ooit in Europa—kreeg het iconische vaartuig niet alleen zijn oude glorie terug, maar ook een nieuwe bestemming als drijvend hotel, restaurant en evenementenlocatie.

De transformatie was geen eenvoudige klus. Scheepsbouwkundigen en historici werkten jarenlang samen om de authentieke sfeer van de jaren ’50 te behouden, terwijl het schip werd uitgerust met moderne veiligheids- en comfortvoorzieningen. De originele machinekamers, de weelderige lounges en zelfs de karakteristieke schoorstenen in oranje-wit bleven intact. Maritieme deskundigen benadrukken dat minder dan 10% van de historische oceaanstomers wereldwijd nog in zo’n complete staat verkeert—wat het SS Rotterdam tot een zeldzaamheid maakt.

Maar een schip hoort op het water. Na jaren als vast walobject te hebben gefungeerd, was de terugkeer naar varend vermogen een technisch hoogstandje. De motoren, die decennia stil hadden gestaan, moesten volledig worden gereviseerd. In 2023 was het zover: tijdens proefvaarten bleek het schip weer zeewaardig, zij het met beperkte vaarcapaciteiten. De eerste officiële reizen, zoals de aankomende trip naar Hamburg, markeren een nieuw hoofdstuk—niet als trans-Atlantische liner, maar als varend monument dat zijn verhaal blijft vertellen.

De emotionele lading van deze wedergeboorte is groot. Voor veel Rotterdammers en maritieme liefhebbers is het SS Rotterdam meer dan staal en stoom; het is een tastbare herinnering aan de gouden jaren van de Nederlandse scheepvaart. Dat het schip nu weer golven doorklieft, voelt als een overwinning van volharding over verval.

De eerste speciale reizen: routes en ervaringen

De eerste vaart na twintig jaar stilstand voert de SS Rotterdam naar Londen, een route die historisch gezag heeft. Het schip vertrekt op 24 mei 2025 voor een vijfdaagse reis, waarbij passagiers niet alleen de iconische skyline van de Theems zien, maar ook genieten van themadinners en live jazz in de gerestaureerde ballroom. De keuze voor Londen is geen toeval: in de gloriejaren van de Holland-Amerika Lijn was dit een van de meest geliefde bestemmingen, met meer dan 30.000 passagiers die jaarlijks deze overtocht maakten in de jaren ’50 en ’60.

Een tweede hoogtepunt wordt de Noorse fjordenreis in september 2025. Hier vaart het schip langs steile kliffen en watervallen, met stops in Bergen en Stavanger. Aan boord krijgen reizigers lezingen van maritieme historici over de rol van Nederlandse schepen in de Noordse handel. De ervaring wordt verrijkt met lokale culinaire hoogstandjes, zoals verse zalm en brunost, geserveerd in de authentieke eetzalen.

Voor wie dichter bij huis blijft, is er de Rotterdam-Amsterdam cruise in juli. Deze tweedaagse trip combineert cultuur met nostalgie: ’s avonds ligt het schip afgemeerd in het IJ, met uitzicht op de verlichte grachten. Overdag kunnen gasten deelnemen aan rondleidingen door het schip, waar originele details als de art-deco-liften en de kapiteinsbrug nog altijd indruk maken.

De reizen zijn niet alleen een viering van het schip, maar ook van het vakmanschap achter de restauratie. Zo’n 80% van de interieurs is in originele staat hersteld, van de mahoniehouten lambrisering tot de koperen leuningen. Dat maakt elke reis een stap terug in de tijd—zonder in te boeten aan modern comfort.

Aan boord: wat passagiers kunnen verwachten

Wie aan boord stapt van de SS Rotterdam waant zich direct in een andere tijd. Het schip, ooit het trots van de Holland-Amerika Lijn, ademt nog altijd de sfeer van de jaren vijftig en zestig. Passagiers worden begroet door een interieur dat met zorg is gerestaureerd: van de art-decogangen tot de originele houten panelen in de rooksalon. De geur van vers gebak uit de scheepskeuken mengt zich met het geluid van klaterend porselein in de eetzalen, waar men nog altijd dinert aan tafels met damasten tafellakens.

De reiservaring verschilt wezenlijk van moderne cruiseschepen. Geen watergladjes of klimwanden, maar wel een bibliotheek met leren fauteuils, een zwembad met uitzicht op zee en een grand theater waar ’s avonds live muziek klinkt. Volgens maritieme historici behoort de SS Rotterdam tot de laatste overgebleven oceaanstomers waar de oorspronkelijke indeling grotendeels intact is – een zeldzaamheid, aangezien slechts 5% van de historische passagiersschepen wereldwijd nog in originele staat vaart.

Voor wie houdt van verhalen, biedt het schip een schat aan anekdotes. Stewards vertellen over beroemde passagiers zoals Audrey Hepburn, die hier in 1959 de oversteek maakte, of over de matrozen die in de jaren zestig heimelijk rock-’n-rollplaten draaiden in de machinekamer. Ook de kleinere details maken indruk: de koperen deurklinken, nog altijd dagelijks gepoetst, of de handgeschreven menukaarten in de eerste klas.

Praktisch gezien zijn de hutten ruimer dan op moderne schepen, met hoge plafonds en grote ramen. De kleinste kajuiten meten zo’n 12 vierkante meter – bescheiden naar huidige maatstaven, maar smaakvol ingericht met vintage meubels. Wie een suite boekt, logeert in vertrekken waar ooit sterren als Marlene Dietrich verbleven. En wie ’s nachts luistert, hoort soms nog het zachte gerommel van de dieselmotoren, een geluid dat decennia lang passagiers in slaap wiegde.

Plannen voor een nieuwe gouden eeuw op zee

Met de terugkeer van de SS Rotterdam naar open water komt ook een ambitieus plan in zicht: het schip als katalysator voor een nieuwe maritieme gouden eeuw. Scheepvaartanalisten wijzen erop dat historische passagiersschepen zoals dit icoon uit 1959 een groeiende rol spelen in duurzaam toerisme. Uit cijfers van de Cruise Lines International Association blijkt dat de vraag naar authentieke, kleinschalige cruises de afgelopen vijf jaar met 28% is gestegen—precies de niche waar de SS Rotterdam in uitblinkt.

De plannen gaan verder dan nostalgische vaartochten alleen. Behind the scenes werkt een team van maritieme ingenieurs en erfgoeddeskundigen aan een moderniseringsprogramma dat het schip klaarstoomt voor de toekomst. Denk aan hybride voortstuwingssystemen die de CO₂-uitstoot met 40% verminderen, zonder afbreuk te doen aan het originele design. Ook komen er educatieve programma’s aan boord, gericht op maritieme geschiedenis en innovatie.

Rotterdam als havenstad speelt een sleutelrol in deze visie. Het schip fungeert niet alleen als ambassadeur voor Nederlands maritiem erfgoed, maar ook als levend laboratorium voor duurzame scheepvaarttechnieken. Samenwerkingen met lokale universiteiten en scheepswerven moeten ervoor zorgen dat de lessen van de SS Rotterdam doorwerken in moderne scheepsbouw.

Critici vragen zich af of een schip uit de vorige eeuw echt kan concurreren met hypermoderne cruiseschepen. Toch toont de praktijk anders: de eerste speciale reizen waren binnen twee weken uitverkocht, met wachtlijsten die maanden lang zijn. Dat bewijst dat reizigers meer zoeken dan alleen luxe—ze willen een verhaal, een stuk levende geschiedenis.

De SS Rotterdam is meer dan een schip dat na twintig jaar weer vaart—het is een drijvend monument dat geschiedenis, luxe en avontuur combineert. Met haar gerestaureerde glorie en unieke reizen biedt ze niet alleen een blik in het verleden, maar ook een onvergetelijke ervaring voor wie het grijpt. Wie zelf aan boord wil stappen, doet er verstandig aan de beperkte beschikbaarheid in de gaten te houden en tijdig te boeken, want deze bijzondere trips beloven snel vol te zitten. De komende jaren zal de legendarische Grande Dame ongetwijfeld opnieuw haar stempel drukken op de maritieme wereld.