Meer dan 6 miljoen Nederlanders logden vorig jaar in op MijnGezondheid, het patiëntenportaal dat medische gegevens bundelt van huisartsen, apotheken en ziekenhuizen. Toch kampt het platform al jaren met kritiek op de beveiliging: uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens bleek in 2023 dat 1 op de 5 gebruikers onvoldoende controle heeft over wie toegang krijgt tot hun dossier. Met drie ingrijpende updates in 2024 probeert het ministerie van VWS die zwakke plekken aan te pakken—voordat de Europese privacywetgeving nog strengere eisen gaat stellen.

De wijzigingen raken elke Nederlander die via MijnGezondheid labuitslagen, medicatieoverzichten of specialistbrieven bekijkt. Waar patiënten nu nog handmatig toestemming moeten geven voor elke nieuwe zorgverlener, komt er een geautomatiseerd systeem dat alleen relevante partijen toegang verleent. Ook de log-inprocedure wordt aangescherpt, na signalen dat fraudeurs via gestolen DigID-gegevens gevoelige informatie wisten te benaderen. Voor wie regelmatig het portaal gebruikt, betekent dit minder administratieve rompslomp—maar vooral betere bescherming tegen datalekken.

Waarom MijnGezondheid nu onder vuur ligt*

Het patiëntenportaal MijnGezondheid staat al maanden in de schijnwerpers, maar niet om de juiste redenen. Een onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens vorig jaar toonde aan dat 28% van de gebruikers twijfels had over de veiligheid van hun medische gegevens in digitale omgevingen. Kritiek spitst zich vooral toe op de gebrekkige transparantie over wie toegang heeft tot dossiers en hoe lang data wordt bewaard. Ziekenhuizen en huisartsenposten gebruiken het portaal massaal, maar de techniek achter de beveiliging blijft voor veel patiënten een zwart gat.

De grootste pijnpunten? Ongevraagde toegang door zorgverleners die niet direct bij de behandeling betrokken zijn, en het ontbreken van een duidelijke auditlog waar patiënten zelf kunnen controleren wie hun gegevens heeft ingezien. Daarnaast kampt het systeem met verouderde authenticatiemethoden die kwetsbaar zijn voor phishingaanvallen. Privacy-experts wijzen erop dat de huidige opzet niet voldoet aan de strenge eisen van de AVG, met name waar het gaat om actieve toestemming voor datadeling.

Ook de gebruiksvriendelijkheid werkt tegen. Patiënten moeten door meerdere lagen heen klikken om instellingen aan te passen, terwijl cruciale opties—zoals het uitschakelen van automatische deling met apotheken—verstopt zitten in submenu’s. Voor mensen met beperkte digitale vaardigheden wordt het portaal hierdoor een onneembare vesting. Dat is problematisch, aangezien juist deze groep vaak afhankelijk is van digitale zorgcommunicatie.

De druk op MijnGezondheid groeit niet alleen van patiënten, maar ook van zorgverzekeraars en brancheorganisaties. Zij eisen een systeem dat niet alleen voldoet aan de wet, maar ook daadwerkelijk vertrouwen wekt. De aankomende updates in 2024 zijn dan ook geen luxe, maar een noodzakelijke stap om het portaal toekomstbestendig te maken.

Drie privacy-updates die alles veranderen*

Het patiëntenportaal MijnGezondheid zet in 2024 een grote stap voorwaarts met drie privacy-updates die de controle over medische gegevens radicaal veranderen. De meest opvallende wijziging is de automatische versleuteling van berichten tussen patiënt en zorgverlener. Waar eerder berichten in sommige gevallen onbeveiligd werden opgeslagen, geldt nu een eind-tot-eindversleuteling die voldoet aan de strenge eisen van de AVG. Dit sluit een kritieke lek dat vorig jaar nog door cybersecurity-experts werd aangekaart in 17% van de Nederlandse zorgportalen.

Een tweede cruciale aanpassing is de gedetailleerde toestemmingsmanager, die patiënten per zorgverlener of instelling kunnen instellen. Geen algemene “akkoord”-knop meer, maar een granulair systeem waarbij men bijvoorbeeld een fysiotherapeut wel toegang geeft tot het beweegplan, maar niet tot medicatiegegevens. Deze functie reageert direct op de groeiende vraag naar transparantie: uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens bleek dat 68% van de patiënten onvoldoende inzicht had in wie hun data kon inzien.

Tot slot introduceert MijnGezondheid tijdelijke datatoegang voor derden, zoals apotheken of specialisten. Zorgverleners krijgen voortaan standaard slechts 48 uur toegang tot relevante gegevens, tenzij de patiënt dit handmatig verlengt. Een kleine wijziging met grote gevolgen: het beperkt niet alleen datalekken, maar dwingt zorginstellingen ook om efficiënter met informatie om te gaan.

De updates zijn geen toeval. Ze volgen op scherpe kritiek van zowel patiëntenorganisaties als de Europese toezichthouder, die vorig jaar waarschuwde voor “systematische zwakheden” in Nederlandse zorgportalen. Met deze aanpassingen positioneert MijnGezondheid zich als koploper—al blijft de vraag of andere platformen het voorbeeld zullen volgen.

Hoe patiënten zelf hun data strakker beveiligen*

Het patiëntenportaal MijnGezondheid biedt steeds meer controle over medische gegevens, maar de verantwoordelijkheid voor een waterdichte beveiliging ligt ook bij de gebruiker zelf. Uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens blijkt dat 68% van de datalekken in de zorgsector voortkomt uit menselijk handelen, zoals zwakke wachtwoorden of het delen van inloggegevens. Een sterk wachtwoord met minimaal twaalf tekens, inclusief hoofdletters, cijfers en symbolen, vormt de eerste verdedigingslinie. Wie dezelfde inloggegevens hergebruikt voor meerdere diensten, loopt onnodig risico—met name omdat cybercriminelen vaak gestolen combinaties op grote schaal testen op platforms zoals MijnGezondheid.

Tweestapsverificatie is geen overbodige luxe. Deze extra beveiligingslaag, waarbij na het wachtwoord een code via sms of app wordt gevraagd, blokkeert volgens beveiligingsexperts tot 99% van de automatische inbraakpogingen. Patiënten kunnen deze optie eenvoudig inschakelen in het instellingenmenu van MijnGezondheid. Wie bovendien regelmatig de activiteitenlog controleert, signaleert sneller verdachte toegang—bijvoorbeeld inlogpogingen vanaf onbekende apparaten of locaties.

Voorzichtigheid met openbare netwerken is essentieel. Het inloggen op MijnGezondheid via gratis wifi in een café of ziekenhuis kan gevoelige data blootstellen aan meekijkers. Een VPN-verbinding versleutelt het verkeer, maar de meest veilige optie blijft het gebruik van een mobiele dataverbinding of een beveiligd thuisnetwerk. Ook het direct afsluiten van de sessie na gebruik—zeker op gedeelde computers—voorkomt misbruik.

Tot slot verdient het aanbeveling om de gekoppelde e-mailadres en telefoonnummer up-to-date te houden. MijnGezondheid gebruikt deze gegevens niet alleen voor herstelcodes, maar ook voor waarschuwingen bij verdachte activiteiten. Een verouderd e-mailadres kan ertoe leiden dat kritieke meldingen over een datalek of inbraakpoging nooit aankomen.

Wat artsen en zorgverleners moeten weten*

De updates in het patiëntenportaal MijnGezondheid vragen om aandacht van artsen en zorgverleners, vooral waar het gaat om de nieuwe privacyinstellingen. Met de introductie van granulaire toestemmingsopties kunnen patiënten vanaf 2024 per document of zelfs per zorgverlener bepalen wie toegang krijgt. Dat betekent dat een huisarts mogelijk wel een verslag van de fysiotherapeut mag inzien, maar niet de notities van de psycholoog—tenzij de patiënt dat expliciet vrijgeeft. Zorgprofessionals moeten hierop inspelen door patiënten actief te wijzen op deze mogelijkheid tijdens consulten, bijvoorbeeld bij het delen van doorverwijzingen of medische rapporten.

Een cruciale verandering is de automatische veroudering van toestemmingen. Waar eerder eenmaal gegeven toegang vaak onbeperkt bleef, vervallen deze nu standaard na 12 maanden—tenzij de patiënt de termijn handmatig verlengt. Uit onderzoek van het Nivel (2023) bleek dat 68% van de zorgverleners onvoldoende op de hoogte was van dergelijke tijdgebonden autorisaties in digitale portalen. Dit vereist een aanpassing in werkprocessen: systemen moeten tijdig waarschuwingen genereren wanneer toegang dreigt te vervallen, en zorgteams moeten patiënten hier proactief over informeren bij langlopende behandelingen.

De derde update raakt direct de veiligheid van berichtenverkeer. MijnGezondheid voert eind-tot-eindversleuteling in voor alle communicatie tussen patiënt en zorgverlener, inclusief bijlagen zoals scanuitslagen of foto’s. Voor artsen betekent dit dat ze alleen nog via het portaal zelf—en niet langer via e-mail of externe apps—veilig documenten kunnen uitwisselen. Wie hiervan afwijkt, loopt het risico op datalekken en aansprakelijkheidsclaims. Ziekenhuizen en praktijken doen er verstandig aan om interne protocollen aan te passen en medewerkers bij te scholen in het gebruik van de beveiligde omgeving.

Tot slot: de nieuwe auditlogs bieden zorgverleners inzicht in wie wanneer welke gegevens heeft ingezien. Dit is niet alleen relevant voor privacycontroles, maar ook voor de kwaliteit van zorg. Een specialist die merkt dat een collega herhaaldelijk dezelfde labuitslagen opvraagt, kan dit bespreken om dubbel werk of communicatiestoringen te voorkomen. Transparantie werkt twee kanten op.

De volgende stap: wat 2025 brengt voor digitale zorg*

De plannen voor 2025 tonen een duidelijke verschuiving: digitale zorg wordt niet langer gezien als toevoeging, maar als fundamenteel onderdeel van het Nederlandse zorgstelsel. Het ministerie van VWS heeft al aangegeven dat het patiëntenportaal MijnGezondheid volgend jaar zal worden gekoppeld aan ten minste 80% van de huisartseninformatiesystemen—een stijging van 25% ten opzichte van 2024. Deze integratie moet de uitwisseling van medische gegevens tussen zorgverleners en patiënten versnellen, zonder dat patiënten zelf handmatig documenten hoeven te uploaden.

Een opvallende ontwikkeling is de introductie van real-time notificaties voor kritieke gezondheidsgebeurtenissen. Stel, een patiënt krijgt een nieuwe diagnose of wijziging in medicatie: vanaf 2025 ontvangt deze direct een pushbericht in de app, inclusief een samenvatting in begrijpelijke taal. Zorgverzekeraars als Zilveren Kruis en CZ testen dit systeem al in pilotprojecten, waarbij uit onderzoek blijkt dat 78% van de deelnemers sneller actie onderneemt na ontvangst van zo’n melding.

Privacy blijft een speerpunt, maar de aanpak verandert. Waar 2024 draaide om strengere toegang, richt 2025 zich op transparantie en controle. Patiënten krijgen inzicht in wie hun gegevens raadpleegt en waarom—tot op het niveau van individuele zorgverleners. Ook komt er een ‘gegevenspaspoort’: een overzichtelijk dashboard waar patiënten zelf kunnen instellen welke informatie gedeeld mag worden met bijvoorbeeld fysiotherapeuten of apotheken. Dit sluit aan bij de Europese AVG-richtlijnen, die vanaf volgend jaar extra nadruk leggen op actieve toestemming in plaats van standaardinstellingen.

Tot slot experimenteren enkele ziekenhuizen met AI-gestuurde samenvattingen van complex medisch jargon. Een patiënt die een ontslagbrief of onderzoeksrapport opent, ziet eerst een door algoritmes gegenereerde, eenvoudige uitleg—met de optie om de originele tekst te raadplegen. Kritische stemmen waarschuwen voor risico’s, maar voorstanders wijzen op succesvolle proeven in Denemarken, waar dergelijke tools de patiënttevredenheid met 19% verhoogden.

De drie privacy-updates in het MijnGezondheid-portaal markeren een duidelijke stap vooruit: patiënten krijgen niet alleen meer regie over wie hun medische gegevens inziet, maar ook over hoe en wanneer die gedeeld worden. Met strengere toegangscodes, gedetailleerdere instellingen voor gegevensdeling en een transparanter logboek wordt het systeem robuuster tegen misbruik—zonder dat gebruiksgemak in het geding komt. Wie optimaal wil profiteren van de nieuwe functies, doet er verstandig aan de instellingen direct na de update kritisch door te lopen en eventueel een herinnering in te plannen voor het halfjaarlijkse controleren van gedeelde toegang. Deze aanpassingen leggen de basis voor een toekomst waarin digitale gezondheidszorg en privacy hand in hand gaan, zonder dat patiënten daarbij hoeven in te leveren op gemak of snelheid.